ÇAĞDAŞ SANATIN BAKIŞ AÇISI

“YALNIZCA KENDİN OL”
Fresh Ankara Küratörü: Prof. Dr. Kıymet Giray

Sanatçının kendi değerini belirleyen unsurlar, genelde kendi yeteneği, dünya görüşü ve aldığı eğitimdir.  Jean-Paul Sartre bu özelliklere sahip olmak isteyen kişinin ruh halini şöyle ifade etmiştir: “Ben, yalnızca kendim olmak, kendime ait değerlere dayanmak istiyorum. Eğer varlığımı kendi egemenliğim altına alamazsam, yaşamanın anlamı yoktur.”

Sartre, özellikle çağımız sanatının içinde yer almak isteyen genç neslin, hedefledikleri sanat dalındaki başarılarının kendi olmayı gerçekleştirmeyle bağlantılı olduğunu belirtmektedir. Bu önerme, sanatçı yeteneğinin ancak yetkin bir sanat kültürü ile kesişen “kendi olma” bilinciyle pekişebileceğini net olarak açıklamaktadır. Bu bağlamda, sanatçının kendisi olabilmesi ve kendi gücüne güvenebilmesi, yaşamın anlamını derinleştirirken sanatının da bilgi ve kültür bileşenleriyle gelişebileceğini işaret etmektedir. Sanatçının yalnızca kendisi olma ideali ya da hedefi; yaşadığı dış dünyanın farkındalığını bilimle zenginleştirmesiyle, aynı zamanda kendi yeteneğine yön veren iç dünyasını gözlem ve araştırmalarıyla mümkün olabilir. Günümüz genç sanatçıları gelecekte başarılı olmak için, uluslararası elektronik ağların örüldüğü, sınır tanımayan yapay sistemlerin hemen her alanı sardığı global dünyada, yalnızca kendine güvenmeyi, inanmayı öğrenmek, kendi seçkin kimliğini oluşturmak zorundadır.  

Bu zorunluluk, XXI. Yüzyılın sanal dünyasını biçimlendiren yeni gerçeklik kavramlarını irdeleyen “Post Truth” / “Gerçeklik Ötesi” olarak tanımlanan ve sanalla gerçeğin karşı karşıya kaldığı çağımız dünyasında, “gerçek nedir, hakikat kavram olarak ne ifade eder, sanal gerçeklik geleceğin biçimlenmesinde egemen güç mü olacak” sorularına yol açmaktadır. 

Bu bağlamda yapay zekâ ile yaratıcı zekâ arasındaki ilişkinin ne olması gerektiği sorusu önem kazanmaktadır. Zekâ, yarattığı yapay zekâya mı yenilecek, yoksa başka bir anlamda yapay zekânın peşinden mi sürüklenecektir?  Yaratıcı zekânın biçimlendirdiği bilim, teknoloji ve sanat, dünyanın asal yapısının göstergesi olarak yeni buluş ve keşiflerle evrenin gelişimini planlayarak biçimlendirmektedir. Sanatın işlevi, sınırsız, özgün ve öznel olan yaratıcı zekânın biçimlendirdiği, form kazandırdığı ve çağını temsil ederken geleceği belirleyen sanatın insanın evrimini estetik güzelliklerle buluşturmasıyla gerçekleşmektedir. Yapay zekânın kaynağı ve yaratıcısı olan akılcı ve yaratıcı zekânın gücü, yadsınamayacak bir gerçeklik olarak yapay zekâya kuşkusuz, yeni formlar, yeni buluşlar ve yeni alternatifler sağlamaya devam edecektir.

Yüzyılın bilim insanı, teknokratı ve özellikle de sanatçısı, bilimle ilerleyen, keşiflerle yeni dönemleri belirleyen akılcı ve yaratıcı zekânın yeniliklerini tartışmaya ve ilerlemeye devam edecektir.

O halde sanat dallarında başarı, “Yalnızca Kendin Ol” önerisine bağlıdır. Öne çıkan “Kendin Ol” mottosunun, teknolojinin dev adımlar attığı 21. yüzyılın dünyasında, sanatçı iradesinin gelişmiş bilgi teknik donanımlardan ve aynı oranda gelişmiş estetik kuramlardan yararlanmasına, çağdaş bilimin verilerini araştırmasına, bilimsel ve etik değerleri benimsemesine bağlı olduğu kaçınılmaz bir gerçekliktir.

Sanatın ve yaratıcılığın sınırlarını yeniden tanımlamayı, insan zekâsının, yalnızca kendi olma yeteneğinin, usunun, felsefesinin belirleyici gelişimleri içinde yaratılacak yapay zekâ tasarımlarının bu zekâ yapısına bağımlı olarak gelişme sınırlarına bağlı ilerlemeler gösterebileceği gerçeğiyle ele almak gerekir.

Kant’a göre güzelin alanı sanat; kendi içsel amacına ve kendi başına var olma hakkına sahiptir. Güzel sanatlar, varlık nedenini kendinde taşıyan bir sanatçının yaratıcı zekâsının belirlediği bir oyun türüdür. Bu bağlamda sanat eserinin ayırt edici özelliği, sanat değeri taşımasının vazgeçilemez niteliği, sanatçının felsefesi, mantığı ve duyusal varoluşu içerisinde tasarlama alanına sahip olan bir karaktere sahip olmasıdır. Bu niteliğiyle sanat eseri, duyulara bağlı gerçeklik dünyalarının sınırlarını aşan sanatçıların çağdaş belleğinin sanata yansımasıdır.

Sanatçının yüzyılı içinde sanatın gelişim çizgisinde “kendini fark etmesi”, kendi zekâsını ve yeteneğini keşfetmesi, yalnızca kendi olması bir öz keşif önerisi değildir. Bu bağlamda sanatçı olarak “Yalnızca Kendin Ol” önermesi, aynı zamanda 21. yüzyılın “Post Truth” / “Gerçeklik Ötesi”nin yalanların gerçekmiş gibi servis edildiği sahte gerçekliğin yarattığı sorunların su üstünde görünür boyutlarda algılanmasına neden olacağı da kaçınılmazdır.

Sanat dünyasıyla tanışmaları FreshAnkara Etkinliği ile başlayacak olan genç sanatçılar; Çağdaş Sanatın Asal Mottosu olarak, “Yalnızca Kendin Ol” konseptini tema olarak belirleyecek sanat eserleriyle etkinliğimizde yer alacaklardır. 21. yüzyılın inanılmaz bir hızla gelişen ve yeniliklere açık olan sanat ortamında, sanatçı ve sanat kavramlarının yeniden tartışıldığı bir dönemde; Yapay Zekânın ve “Post Truth”un, yalan gerçekliğinin içinde sanat ortamına katılmaya hazırlanan genç sanatçıların yeni bilgiler, yeni yetenekler ve teknolojik donanımlar kazanmasının gerekliliği üzerinde düşünülürken, gençlerin etkinliğimiz içinde yeniliklere açık sanat eserleriyle yer almaları sanıldığından çok daha önemlidir.

Eserlerini akademik çizgi dışında, serbest konular üzerinde geliştirecek olan genç sanatçılar; kendi yaşadıkları dönemin gelişmelerine uyarlı sanat eserleriyle FreshAnkara genç sanat etkinliğimizde “Yalnızca Kendin Ol” konseptli eserleriyle yer alacaklar ve bu etkinlik kapsamında;

Genç Sanat, Dünya Sanatında 21. Yüz Yılın Genç Sanatçılarının Sorunları, Sanatın 2.Yy Gerçekliği, Koleksiyon ve Koleksiyonların Genç Sanatçılara Yaklaşımı, konseptlerini kapsamına alan paneller ve seminerlerde akademik bildiriler sunacaklardır.

PROF. DR. KIYMET GİRAY